KÜLTÜRÜMÜZ VE TURİZM  

EĞİTİM
Öğrencisizlik nedeniyle köylerin çoğunda okullar kapanmıştır. Eğitim ve öğretime açık ilköğretim okulları: Atatürk İlköğretim Adra Vakfı  , Aşağı Kayı Mah 100 Yıl  , Dodurga  , Elmalık, Kalfat, Kayıören, Kayılar, Özlü, Yaylakent ile  Nevzat Ayaz Yatılı İlköğretim Bölge Okulu, İmam Hatip Lisesi ve Yıldırım Beyazıt Çok Programlı Lise.

KÜLTÜR
Davul zurna veya  saz eşliğinde oynanan köçek, halay, misket, sinsin  ve bunların yanında diğer bölgelerde öğrenilen oyunlar oynanır. Düğünlerde, askere uğurlamalarda oynanan oyunlar yanında şimdilerde köylerde hemen hemen yok olmaya yüz tutmuş olan oda toplantısı geleneği ve eğlenceleri geçmişte köy hayatında önemli bir yer tutmuştur. Yaren geleneğinden gelen ve temelleri Ahilik yoluyla fütüvvete dayanan bu toplantılara Ferfene adı verilir. Odalarda toplanan köy gençleri, sırayla yemek verirler ve uzun kış geceleri kendi aralarında belirli bir âdab ve kural içinde seçilen baş ağanın yönetiminde eğlenirlerdi. Akşam yatsıya yakın başlayan toplantılar gecenin geç saatlerine kadar devam ederdi. Gençlerin harman sonrası, hasadını ambara, ununu değirmenden alarak tekneye koyduğu uzun kış gecelerinde büyük bir özlemle beklediği toplantılardı. Toplantılar eğitim ve eğlence amaçlı belli saygı kuralları içinde yapılır, toplantıyı yöneten görevliler bulunurdu.
Köyün ileri gelen, hali vakti yerinde olan veya kalabalık sülâlelerinin bir odası bulunurdu. Bu odalar Ferfene toplantılarının yapıldığı yerler olup, aynı zamanda büyüklerin toplanıp sohbet ettiği, bayramlarda bayramlaşılan, birlikte yemek yenilen yerlerdi, Sevinç, tasa ve üzüntü hep birlikte bu odalarda paylaşılırdı. Eskiden köye uğrayan yabancı misafirler bu odalarda yedirilir, içirilir, hayvanına bakılır ve en iyi şekilde misafir ağırlanırdı.

Yörenin bilinen ünlü türküsü ‘Name Gelin’ adlı türküdür.
Çiçekli şalvar,içinde mal var.  Verirse gel al, vermezse yalvar
Evleri var engin, babası var zengin. Name gelin dengim, yandım name gelin
Gelin,gelin gelin öldüm name gelin. Bir tomurcuk gül iken soldum name gelin
Yandım name gelin, öldüm name gelin. Kaşlarında rastık,başaltımda yastık
Nemam ile küstük,yandım name gelin. Gelin,gelin gelin öldüm name gelin

YEMEKLER:
Tarhana çorbası, un helva, bandırma, çimçük hamuru, toyga çorbası, baklava,  dövme hamuru, muhallebi, aside, sütlaç, aşure  gibi daha ziyade un ağırlıklı yemekler ile şeker ağırlıklı tatlılar yapılır. Yemek âdabı : Yaygı üzerine serilen , bağdaş kurulduğunda yerden bir dizin altına girebileceği tahta tabla üzerine yemek konur ve herkes ortaya konan yemekten yer. Sofraya kadınlar oturmaz. Büyükler başlamadan küçükler yemeğe başlamaz. Misafirler için özel yemekler yapılır. Bazlama, gartalaç adları verilen ekmek evde yapılırdı.

GİYİM-KUŞAM:
Kadınlarda: üç etek, şalvar, fermane, fes erkeklerde: yelek, yelek üstü köstekli saat, paçaları geniş pantolon ve iskarpinden meydana gelen  eski giysilere artık rastlanmamaktadır. 
Yolda, kadınlar erkeğin önünden geçmez, erkek geçtikten sonra yoluna devam eder. Kadınların ağızları burun hizasına kadar yaşmak denilen bir örtü ile örtülür, yabancı erkek ve büyüklerin yanında yaşmak açılmaz. Yaşlı kadın evde tek söz sahibidir, her şeyde ona danışılır, onayı alınır (Orta Asya’dan bu taraf yaşayan âdetlerden). Yeni gelin konuşmaz, hizmet için daima ayakta bekler. Oguzlar'dan kalma bir âdette sopa atlamaktır. Birisine yemin verilirken sopanın üstünden atlaması istenir. Birde üçten dokuza kadar şart olsun yemini vardır ki kesinlik ifade eder.

MİMARİ:
Moloz taşlı duvar çamur saman karışımı harçtan 100 cm civarında derinliğe sahip temeller üzerine yapılırdı. Su basmanın olmadığı, zemin seviyesinin kalınlığı 60 cm yi geçmeyen temel üzerine yığma duvarlar ve kerpiçten  çamur harç kullanılarak yapılan evlerde pencerelerin alt ve üstü ile kapı üstlerine ağaç hatıl yerleştirilir. Odaların yüksekliği 280-300 cm civarında olup genelde tek katlı üzeri damla örtülü, bazıları da ağaç üstü kiremit kaplamadır. Yer yer zemini ve tavanı ağaç kaplanmış ve süslenmiş yapılara rastlanır. Özellikle köy odaları ahşap işçiliği bakımından dikkate değer.
Günümüzde gerek devletin Deprem Evler nitelemesi ile yaptırdığı gerekse Çankırı dışında yaşayan ilçe ve köylerin halkının memleketinde bir evim olsun diyenlerin ve yazın kalmak için  yeni yeni yaptırdığı evler betonarme olmakla beraber deprepe karşı sağlam yapılardan oluşmaktadır.

SAĞLIK:
Orta merkezde Devlet Hastanesi ve merkez sağlık ocağı , Dodurga, Elmalık, Yaylakent, Özlü sağlık ocakları ile 112 Acil Yardım İstasyonu, Sağlık Meslek Lisesi vardır.

TURİZM
Elvan Seydi Türbesi, Paşasultan Yatırı, Höyükköy yer altı şehri, Kalfat harabeleri, Sakaeli kaya mezarları, peri bacaları, Doğanlar, Güldürcek Barajı, Dumanlı Dağı, Sanı Yaylası,Işık Dağı, Aydoslar   başlıca gezilecek yerlerdir.
Hışıldayık adı verilen kükürt ve gazca zengin basura iyi gelen termal kaynak Bayındır köyünde, Asit karbonikçe zengin, acı lezzetli, soğuk ve asitli hazmı kolaylaştıran maden suyu Buğuören’de, Kalfat beldesinde jeotermal kaynak olarak ılıca bulunur.

Paşasultan
Orta ilçe merkezinin güney doğusunda, Sanı yaylasının Kışla mevkiinde bulunur. Gerek Hüyük ve gerekse Yenice köyden gidilebilir. Hüyük üzerinden ulaşım daha kolaydır. Türbe hakkında hiçbir belgeye rastlanılmamış olup , bilgiler rivayeten anlatılmaktadır. Adak yeridir.Yıldırım Beyazıt ile Timur arasında 1402 yılında yapılan Ankara Savaşında şehit düşen bir paşaya ait olduğu, Ağlarkaya adı verilen yerde çıkan suyun ; paşa ile kızının gözyaşından meydana geldiği anlatılmaktadır.Taştan yapılmış yığma bir bina olup üstü çatı ile örtülüdür. Yapının etrafında hayvanların üç defa dolaştırılması ve sudan içirilmesi halinde hastalıklardan kurtulacağı batıl inancı vardır.

Elvanseydi
Elmalı beldesindedir. Eldivan Seydiköy’de cami ve türbesi bulunan Horasan Erenlerin’den , zaviye sahibi Alperen Hac-ı Murad_ Veli’nin oğludur. Hacı Murad- Veli’nin  oğlu Pir Ali Çelebi’nin   mezarı Çubuk ilçesi Selek köyündedir. Diğer oğlu Abdulgaffar Çelebi’nin mezarı babasının yanındadır. Doğum ve ölüm tarihleri ile ne zaman bölgeye geldiği bilinmemektedir

Diğer Türbeler
Orta-Osman Dede türbesi,Yuva-Evliya yatırı, Derebayındır-Evliya yatırı,İncecik-Elaman yatırı, Kayıören-Ahir Şerafettin ve Gökşin türbeleri, Kırsakal-Yukarıerenler ve Ziyaret türbeleri, Salur-Üç türbeler, Sakaeli-Sakababa türbesi,Yaylakent-Desturun ve Dedeoğlu türbeleri

Güldürcek Barajı
Nokta konumu: 40° 34' 0 Kuzey boylamı,  32° 57' 0 Doğu enlemindedir. Deniz seviyesinden yüksekliği  1590 m. Kayıören, Karga ve İncecik köyleri arazisinde bulunanbaraj’da balıkçılık  yapılmaktadır.
Batıda: İncecik, Kuzeyde: Kayıören, Doğuda: Derebayındır, Güneyde: Aydoğan yaylası ve Yeniyayla yer alır.
Kuş uçumu mesafesi olarak: Kayıören 1 km, Derebayındır 3.4 km, İncecik 3.4 km, Semer 3.9 km, Dodurga 4.7 km, Ortaköy 5.6 km, Yeniyayla 8.5 km uzaklıktadır